در حال بارگذاری ...
  • به بهانه اجرای نمایش‌های بخش بین‌الملل جشنواره تئاتر فجر

    رسانه‌های جدید و اقتضائات اجرا

    ایران تئاتر- بهروز فائقیان: جشنواره تئاتر فجر فرصت مناسبی است برای بررسی درستی بکارگیری ضرورت‌ها و اقتضائات اجرا به نحوی که هم‌افزایی با کارکردهای متن و درونمایه را دچار خدشه نکند، به ویژه آنکه در تولیدات نمایشی ما عکس این مسئله به نوعی عمومیت پیدا کرده است.

    اینکه آثار نمایشی ارتباط متن و اقتضائات اجرا به عنوان عوامل اصلی تاثیرگذار بر مخاطب را چگونه و به چه ترتیبی دنبال می‌کنند، تا اندازه زیادی به تلقی سازندگان این آثار از کارکردهای عناصر تئاتر باز می‌گردد. آنچه مسلم است؛ در تجربه‌های موفق تئاتری همواره نشان از همسویی و همبستگی قابل اعتنایی میان متن و اجرا در خود دارند. صحبت به سادگی از همگونی درونمایه یک اثر نمایشی و کارکردهای محتوایی و زبانی متن از یک سو، همچنین بازیگری، بیان و میزانسن به عنوان اصلی‌ترین عناصر اجرای آثار نمایشی از سوی دیگر است. واضح است که در این میان عناصر دیگری چون طراحی صحنه، نور، صدا و لباس هم در اجرای یک اثر می‌توانند نقش بازی کنند، هرچند این‌ها از جمله عناصری محسوب می‌شوند که کارگردان به اختیار از آن‌ها بهره خواهد برد و با در نظر گرفتن قالب‌ها و اشکال متعدد نمایش‌ها، به کارگیری چنین عناصری ضرورت اجرا شمرده نمی‌شود.

    از قضا نادیده گرفتن همین ضرورت‌ها و اقتضائات اجرا به نحوی که هم افزایی با کارکردهای متن و درونمایه را دچار خدشه کند، به ویژه از آنجا که در تولیدات نمایشی ما عمومیت پیدا کرده، موضوعی قابل طرح به نظر می‌آید. از این جهت، برگزاری جشنواره تئاتر فجر که گزیده ای از تولیدات نمایشی ایران و تعدادی از کشورها را در قالب یک مجموعه به قضاوت می‌گذارد، می‌تواند زمینه مناسبی برای ارزیابی چنین مؤلفه‌هایی را بیشتر و بهتر فراهم کند.

    شاید اشکال اصلی در آنجاست که با راه پیدا کردن عناصر بسیار متعدد و متنوع دیگری متأثر از فضای چندرسانه‌ای ارائه آثار هنری، اقتضائات اجرا در آثار نمایشی با معانی تازه ای پیوند خورده و تشخیص ضرورت‌های به کارگیری این عناصر هم تا اندازه ای دچار تشتت و نا به سامانی است. در حقیقت پرسش اینجاست که  ضرورت‌ها در زمینه به کارگیری عناصر تئاتر بر چه پایه و اساسی تعریف می‌شود و قرار است چگونه به تاثیرگذاری بیشتر آثار نمایشی منجر شود؟

    اشاره به مصداق‌هایی از اتخاذ روش‌ها در به کارگیری عناصر اجرا شاید بتواند به شفاف تر شدن این مقوله کمک کند. نمایش «هملت» از کشور آلمان و به کارگردانی کریستوفر روپینگ، در چهارمین روز جشنواره تئاتر فجر اولین اجرای خود را در بخش بین الملل به صحنه برد. «هملت» به عنوان اجرایی معاصر از یک متن کلاسیک شناخته شده، اصلی‌ترین مؤلفه‌اش را در اتخاذ رویکردی مفهومی (کانسپچوال) دنبال می‌کند که با وجود پیچیدگی و تعدد عناصر، اما این عناصر را به شکلی گزیده و هدفمند نشانه گذاری می‌کند. همانطور که گفته شد، برجسته‌ترین این کارکردها استفاده از عنصر نوشتاری است که به جز اینکه کارکردی مفهومی به اثر بخشیده، بخش بزرگی از انتقال درونمایه این متن را بر عهده دارد. همین عنصر نوشتاری از طریق تابلوی  آل.ای.دی (هملت ماشین) تعبیه شده در صحنه نمایش داده می‌شود که ابزاری پیشرفته محسوب می‌شود و در حقیقت جایگزین ابّر ذهنی است که در اجراهای سنتی هملت، در قالب صدایی از ورای محدودیت‌های زمینی وجدان او را به بیداری می‌رساند. تابلوی دیجیتالی این نسخه هملت در حقیقت این هوش مصنوعی را در جایگزینی این  ابّر ذهن می نشاند و مخاطب تنها دقایقی پس از آغاز اجرا این تمهید هوشمندانه را دریافت می‌کند. شاهد این مدعا واکنش‌های تماشاگر به نوشتار و علائمی است که تابلوی دیجیتال به نمایش می‌گذارد. اینجا اتخاذ یک کارکرد معنادار ، شخصیتی زنده و پویا به  یک عنصر نمایشی بخشیده که نشان می‌دهد تماشاگر آن را در جایگاه یک شخصیت پذیرفته و وارد گفتگو با آن شده است.

    اما در تمام اجراهایی که عناصر نمایشی جدید را به عنوان ملزومات صحنه معرفی می‌کنند همین هوشمندی قابل مشاهده است؟ متاسفانه پاسخ منفی است و همین بی‌اعتنایی در به کارگیری هدفمند عناصر نمایشی یکی از آسیب‌های جدی نمایش‌های ما است. بی گمان استفاده از عناصری که فضای رسانه ای جدیدی را نمایندگی می‌کنند، به خودی خود و بی آنکه در جایگاه یکی از شخصیت‌های نمایش قادر به نقش آفرینی باشد، جز الحاق پوسته ای نو اما فاقد معنی به اثر نمایشی کارکردی نخواهد داشت. این روزها که به کارگرفتن رسانه‌های جدید در نمایش‌های ایرانی به پدیده ای رایج تبدیل شده پیدا کردن مصداق‌هایی در این خصوص هم دشوار نخواهد بود. مانیتورها، نمایشگرهای دیجیتال، ویدئو پروجکت ها و عناصری از این دست در حالی به نمایش‌های ایرانی راه یافته‌اند که اغلب نقشی جز کارکرد عمومی‌شان برای آن‌ها متصور نیست و این بر خلاف اقتضائات اجرای نمایش‌ها است که بنا برقاعده، عناصر نمایشی متعدد و گوناگون را در راستای خوانش های متفاوت از متن‌ها تعریف می‌کنند.

    در این زمینه بررسی‌های جزئی‌تر می‌تواند انگیزه‌ها و اهداف به کارگیری رسانه‌های جدید در آثار نمایشی را با دقت بیشتری دنبال کند، اما یک چشم انداز عمومی از آثار ایرانی نشانگر بی ‌دقتی فراگیری در توجه به کارکردهای رسانه به ویژه رسانه‌های جدید است و کمتر دیده می‌شود که ادوات جدیدی که به صحنه این نمایش‌ها راه یافته‌اند، در جایگاهی بالاتر از آلات بیجان صحنه معنی پیدا کنند و شخصیتی حقیقی و مؤثر در پیشبرد درام برایشان در نظر گرفته شود.




    مطالب مرتبط

    در نشست خبری عوامل نمایش هملت  مرور شد

هملت تا ترامپ به ورایت کارگردان آلمانی
    در نشست خبری عوامل نمایش هملت مرور شد

    هملت تا ترامپ به ورایت کارگردان آلمانی

    کارگردان نمایش «هملت» با تاکید بر اینکه هملت در نمایش او یک شخصیت خاکستری نیست بلکه یک شخصیت سیاه و سفید است، گفت: برای نگارش هملت جدید در سال ۲۰۱۷ نیاز به فردی کنشگر و عملگرا داشتیم به همین دلیل قصه مردی را تعریف می‌کنیم که به چیزی شک نمی‌کند.

    |

    جشنواره سی و ششم تئاتر فجر و نشانه‌گذاری تئاتر

چه کسانی چراغ تئاتر کاربردی را در ایران روشن نگه داشتند
    جشنواره سی و ششم تئاتر فجر و نشانه‌گذاری تئاتر

    چه کسانی چراغ تئاتر کاربردی را در ایران روشن نگه داشتند

    ایران تئاتر- جشنواره سی و ششم تئاتر فجر با به رسمیت شناختن تئاتر کاربردی به صورت جدی قدمی درخور تأمل در توسعه کارکردها به ویژه کارکردهای اجتماعی تئاتر برداشته است.

    |

    جشنواره‌ سی‌وششم به روایت حواشی الدوله - 8

از کلیپ‌هایی که خیلی دیده نشد تا پیگیری مشکلات محوطه تئاترشهرو دو اعتراض نامعقول
    جشنواره‌ سی‌وششم به روایت حواشی الدوله - 8

    از کلیپ‌هایی که خیلی دیده نشد تا پیگیری مشکلات محوطه تئاترشهرو دو اعتراض نامعقول

    ایران تئاتر- حسین سینجلی: عدم استقبال از گزارش‌های تصویری با محوریت جشنواره، چند پرداخت‌ها جدی به مسائل زنان توسط تئاتری‌ها و قول همسر معاون رئیس‌جمهور درباره پیگیری محوطه بیرونی تئاترشهر، بهانه تعجب‌آور گروه ترکیه‌ای حاضر در جشنواره به زیرنویس‌ها و اعتراض عجیب یکی از ...

    |

    پنل تئاتر معاصر ایتالیا با حضور جورجیو باربدیو کورستی و علی شمس در خانه هنرمندان برگزار شد

باربدیوکورستی: هنرمند تئاتر باید چشم‌های بزرگ و گوش‌های بزرگی داشته باشد
    پنل تئاتر معاصر ایتالیا با حضور جورجیو باربدیو کورستی و علی شمس در خانه هنرمندان برگزار شد

    باربدیوکورستی: هنرمند تئاتر باید چشم‌های بزرگ و گوش‌های بزرگی داشته باشد

    ایران تئاتر:پنل تئاتر معاصر ایتالیا در ادامه برگزاری پنل‌های گفت‌وگوی تخصصی جشنواره تئاتر فجر با حضور جورجیو باربدیو کورستی و علی شمس در خانه هنرمندان ایران برگزار شد.

    |

    ابران تئاتر با نگاهی به آثار معیار در جشنواره  تئاتر فجر بررسی می کند:

همزیستی مذاهب موضوعی راهبردی برای تئاتر ایران
    ابران تئاتر با نگاهی به آثار معیار در جشنواره تئاتر فجر بررسی می کند:

    همزیستی مذاهب موضوعی راهبردی برای تئاتر ایران

    ایران تئاتر - احمد عظیمی : مذاهب و ادیان به واسطه اصول مشخص و تاکید بر آنها مرز روشن و واضحی برای تمییز دادن خود و دیگری دارند و خودی و غیر خودی در گفتمان دینی تا جایی پیش می رود که درطول تاریخ اختلافات مذهبی و یا اشتراکات بین ادیان نقش مهمی در نزدیکی یا افتراق جوامع انسانی بازی ...

    |

    جشنواره‌ سی‌وششم به روایت حواشی الدوله  5

لایو گذاشتن‌های جشنواره‌ای تا و واکنش‌های عجولانه به یک اتفاق
    جشنواره‌ سی‌وششم به روایت حواشی الدوله / 5

    لایو گذاشتن‌های جشنواره‌ای تا و واکنش‌های عجولانه به یک اتفاق

    ایران تئاتر- حسین سینجلی: انتشار عجیب لایو از داخل سالن‌های تئاتر، بچه‌های کرج و جلب نظر مساعد وزیر، واکنش‌های عجولانه به یک اتفاق، نمایش گوشه‌ای از توانایی‌های هنر تئاتر در جشنواره فجر، از جمله عناوین جدیدترین حاشیه‌های نوشته شده توسط حواشی الدوله است.

    |

    نگاهی به تاثیر گروه‌های تئاتر استان‌ها در جذب بیشتر مخاطبین در جشنواره‌های تئاتر

قبولی استان ها با نمره بالا در‌ ضیافت فجر
    نگاهی به تاثیر گروه‌های تئاتر استان‌ها در جذب بیشتر مخاطبین در جشنواره‌های تئاتر

    قبولی استان ها با نمره بالا در‌ ضیافت فجر

    ایران تئاتر- حسین سینجلی: تاثیر گروه‌های تئاتر استان‌ها در زمنیه توانایی جذب چشمگیر تماشاگران در جشنواره تئاتر فجر، اگر بیشتر از گروه‌های تئاتری پایتخت نباشد مطئمنا به یک اندازه است و به نوعی حضور این  گروه‌ها را ی توان تضمینی برای افزایش شور و نشاط در جشنواره تئاتر فجر ...

    |

    مهدی شفیعی در گفت و گو با ایسنا تصریح کرد:

نکات اصلاحی اعلام شده،توسط کارگردان «روز عقیم» رعایت نشده است
    مهدی شفیعی در گفت و گو با ایسنا تصریح کرد:

    نکات اصلاحی اعلام شده،توسط کارگردان «روز عقیم» رعایت نشده است

    مدیر کل هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: با توجه به اینکه نکات اصلاحی نمایش «روز عقیم» برای اجرا در جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر اعمال نشده بود، پس از اینکه نمایش را به همراه دبیر جشنواره دیدم به این نتیجه رسیدم که پروانه اجرای آن در جشنواره صادر نشود.

    |

    نظرات کاربران