در حال بارگذاری ...
  • فراخوان جشنواره تئاتر فجر
  • یادداشت دراماتورژ و کارگردان نمایش «سنگر دوست داشتنی»

    دراماتورژی به مثابه امر خلاقه

    ایران تئاتر- مسلم آئینی: دراماتورژی یک امر خلاقه است و نه یک واژه زینتی؛ دراماتورژ هم یک مدیر ادبی و هم لیدری است که کارگردان‌ را در بن‌بست‌های فکری که ممکن است در مواجهه با هر متن نمایشی بروز کند، رهنمود می‌دهد.

    آنچه در جریان نمایشنامه‌نویسی بعد از ١٩٦٠ رواج پیدا کرد، استفاده از ایده های جدید برای خلق درام بود و افرادی همچون ساموئل بکت و هاینر مولر در اروپا و سم شپارد، جوزف چایکین، دیوید ممت در آمریکا رواج دهندۀ این جریان نمایشنامه‌نویسی بودند. بعد از پساساختارگرایی و به همین اعتبار پسامدرنیسم رویکردهای جدیدی در فرم و محتوی آثار نمایشی دیده می‌شود؛ که باید هر کدام از این متفکر- نمایشنامه‌نویسان را شناخت و آثار آنها را مورد پژوهش و ارزیابی قراد داد تا به درک درستى از آثار و رویکردهاى معاصر در نمایشنامه‌نویسی و زیبایی‌شناسی جهان نمایش در این برهه زمانى خاص دست یافت.

    همکار مترجم من در این متن خانم فاطمه بردبار جاویدی که ادبیات انگلیسی تحصیل کرده است و این رشته را تدریس می‌کند، در زمانى که تصمیم به اجرای نمایشنامه «سنگر دوست‌داشتنی» گرفتم از من سوال کرد چه شیوه‌ای را براى کارگردانى متن دارید و من در پاسخ ایشان گفتم اجازه بدهید چند بار متن را بخوانم؛ و هنوز هم خواندن متن ادامه دارد و در هر بار خواندن تعدادی ایده جدید و مطالبى خود را نمایان می‌کند که تا آن زمان خود را مخفی کرده بودند.

    مسئله جنگ و پساجنگ که در نمایشنامه «سنگر دوست داشتنی» درونمایۀ اصلی را شکل می دهد، در حقیقت با ادبیات پسا استعماری در نسبت است. از دیگر سو این اثر را باید به عنوان متنی مینیمالیستی معرفی کنیم که علاوه بر اینکه اجزا و عناصر این متن در اختصار کامل اختیار شده اند، هیچگونه پس زمینه و پیشینه ای نیز برای شخصیت های نمایشنامه در نظر نگرفته است. به این ترتیب در این متن از آنجا که هیچ پس زمینه مشخصی از شخصیت ها سراغ نداریم، طیف های وسیع تری از مخاطبین خواهند توانست خود را در قالب موقعیت ها احساس کنند و از خود سئوال کنند که اگر من در این موقعیت قرار می گرفتم چگونه عمل می کردم.

    پدیدۀ دراماتورژی در اجرای این متن نقشی تعیین کننده را به خود اختصاص داده است. دراماتورژ به مثابه یک مدیر ادبی است. در کشورهایی چون انگلستان که تئاتر را به صورت کاملاً حرفه ای و کلاسه شده و با نظم آکادمیک دنبال می کنند، رشتۀ دراماتورژی آموزش داده می شود. دراماتورژها در حقیقت بر مبنای مطالعاتی که در جهان ادبیات نمایشی پی می گیرند، با مطالعه متن ها، رویکردها، تفکرات و اندیشه های تازه ای را در اختیار گروه های نمایش قرار می دهند. دراماتورژی یک امر خلاقه است و نه یک واژه زینتی. به این ترتیب دراماتورژ هم یک مدیر ادبی و هم لیدری است که کارگردان ها را در بن بست های فکری که ممکن است در مواجهه با هر متن نمایشی بروز کند، رهنمود می دهد.

    امروز وقتی اثری را برای اجرا انتخاب می کنید دیگر تنها پیدا کردن دریافت صحیح از متن کافی نیست، بلکه اتخاذ روش های مناسب برای اجرا هم در این هنگامه به چالشی جدی بدل می شود. اما از قضا متن هایی از این دست که از ترسیم پس زمینه های مشخص طفره می روند، ظرفیت های بیشتری نیز برای خوانش های متعدد در اختیار کارگردان ها می گذارند. به طور کلی این خصوصیتی است که نمایش های معاصر پیدا کرده اند. در چشم اندازی وسیع تر هم می توان گفت در آثار نمایشنامه نویسانی که از دهه 1960 میلادی به این سو فعالیت داشته اند، و به ویژه نمایشنامه نویسان آوانگارد و ابزورد نویس ها چنین خصلت هایی را می توان مشاهده کرد. خصلت هایی از این دست که اغلب کمتر به پیشینۀ شخصیت ها اشاره دارندو یا زمان و مکان را اغلب نامعلوم و مجهول باقی می گذارند. با این حال جی آر ویلار از سوی دیگر در «سنگر دوست داشتنی» با درنظر گرفتن عناصر تراژدی سعی کرده  سیر تحولی مشخصی را در  دنبال کند.

    «سنگر دوست داشتنی» در واقع یک اثر کاملاً تراژیک است و از سیر تحولی نمایشنامه های موسوم به اوجگاهی هم برخوردار است. اما این نمایشنامه بیش از هرچیز واجد خصلت های نمایشنامه های معاصر است که نویسنده دیگر خود را در جایگاه دانای کل معرفی نمی کند و به مخاطب اجازه می دهد تا مفاهیم و موقعیت ها را در وجوه مختلف کشف و رمزگشایی کند؛ و بتواند انگاره هایی را که خود تجربه کرده در قالب شخصیت های نمایش بازیابی کند. در این مسیر دیگر نویسنده همه ماجرا را به مخاطب نمی گوید، یا در خفا یا تکه تکه و نامفهوم می گوید و در حقیقت از امر آشنا در عین حال آشنازدایی می کند. اینجاست که با مفهوم « فرا متن» در نمایشنامه نویسی معاصر رو به رو می شویم که این امکان را فراهم می کند تا هر کارگردان انگاره و دریافت خاص خود را از خلال آن دنبال کند.




    مطالب مرتبط

    فرهاد ناظرزاده کرمانی در افتتاحیه نمایش «سنگر دوست‌داشتنی»:

تئاتر آکادمیک به تحرک بیشتری نیاز دارد
    فرهاد ناظرزاده کرمانی در افتتاحیه نمایش «سنگر دوست‌داشتنی»:

    تئاتر آکادمیک به تحرک بیشتری نیاز دارد

    افتتاحیۀ نمایش «سنگر دوست‌داشتنی» نوشتۀ «جی. آر ویلار» نویسنده معاصر پرتغالی با کارگردانی و دراماتورژی مسلم آئینی شب گذشته ۱۲ آذرماه با حضور فرهاد ناظرزاده کرمانی و جمعی از خبرنگاران و عکاسان رسانه‌ها در تالار ناصرخسرو دانشگاه تهران برگزار شد.

    |

    به قلم مسلم آئینی به بازار کتاب رسید

انتشار دو مجموعه دربارۀ «سام شپارد»
    به قلم مسلم آئینی به بازار کتاب رسید

    انتشار دو مجموعه دربارۀ «سام شپارد»

    کتاب «شناخت سام شپارد» نوشتۀ جیمز آ. کرنک با ترجمه مسلم آئینی از سوی نشر ویهان روانۀ بازار کتاب شده است. چاپ اول کتاب «شناخت سام شپارد» در 184 صفحه در قطع وزیری و در شمارگان ۱۰۰۰ نسخه به‌تازگی در دسترس علاقه‌مندان به ادبیات نمایشی قرارگرفته است.

    |

    پوریا عبدی بازیگر « سنگر دوست داشتنی»:

چالش اصلی مواجهه با کنش ها یکی پس از دیگری بود
    پوریا عبدی بازیگر « سنگر دوست داشتنی»:

    چالش اصلی مواجهه با کنش ها یکی پس از دیگری بود

    نمایش «سنگر دوست داشتنی» نوشتۀ جی.آر ویلار به کارگردانی مسلم آئینی از ۱۲ آذر ماه در تالار ناصرخسرو روی صحنه است. پوریا عبدی بازیگر این نمایش گفت: چالش اصلی مواجهه با کنش های پراکت در نمایش، یکی پس از دیگری بود.

    |

    در آخرین اجرای نمایش

«بخت بد یک دزد ناشی باوجدان» به احمد کامیابی مسک تقدیم شد
    در آخرین اجرای نمایش

    «بخت بد یک دزد ناشی باوجدان» به احمد کامیابی مسک تقدیم شد

    آخرین اجرای نمایش «بخت بد یک دزد ناشی باوجدان» به کارگردانی رضا عاشوری فر به پرفسور احمد کامیابی مسک نویسنده، مترجم، نمایش‌نامه‌نویس و استاد دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران تقدیم شد.

    |

    با حضور منصور براهیمی، حسین پارسایی، محمود رضا رحیمی، ایوب اقاخانی

 برگزاری دو پنل تخصصی در تماشاخانه سه نقطه
    با حضور منصور براهیمی، حسین پارسایی، محمود رضا رحیمی، ایوب اقاخانی

     برگزاری دو پنل تخصصی در تماشاخانه سه نقطه

     مدرسه تئاتر و تماشاخانه سه نقطه در ادامه برگزاری موفقیت آمیز پنل‌های تخصصی آسیب شناسی تئاتر ایران ویژه جشنواره بین المللی تاتر فجر، امسال نیز دومین دوره این پنل‌ها را در روزهای نهم و دهم بهمن ماه در سالن استاد رکن الدین خسروی این مرکز آموزشی و هنری برگزار می‌کند.

    |

    گفت‌وگو با ساعده لرستانی، کارگردان نمایش «سه روایت از زندگی»

همه‌چیز بر اساس دنیای ذهنی نویسنده اتفاق می افتد
    گفت‌وگو با ساعده لرستانی، کارگردان نمایش «سه روایت از زندگی»

    همه‌چیز بر اساس دنیای ذهنی نویسنده اتفاق می افتد

    ساعده لرستانی کارگردان نمایش «سه روایت از زنگی»، نوشته یاسمینا رضا در تماشاخانه «پایتخت» موسسه کنش معاصر است. با او به بهانه این اجرا به گفتگویی پرداخته‌ایم.

    |

    نظرات کاربران

  • جشنواره گام دوم
  • جشنواره ملی تئاتر خرمشهر
  • جشنواره سراسری تئاتر رضوی