در حال بارگذاری ...
  • نگاهی به نمایش «عند از مطالبه» با کارگردانی سامان خلیلیان

    نقدِ هنرمندانه‌ منفعت‌طلبی

    ایران تئاتر- حسین سینجلی: موفقیت سامان خلیلیان در اجرای «عند از مطالبه» پرداختن به مفهوم منفعت‌طلبی و انتقال آن به شکلی درست و منطقی به دور از هرگونه شعاردادن و درشت‌نمایی است، آن‌هم برای مخاطبی که خود به‌شدت درگیر منفعت‌طلبی است.

    مخاطبِ ساکن پایتخت زمانی که برای دیدن نمایشی پا به سالن تئاتر می‌گذارد احتمالاً کلی دغدغه‌ و دل‌مشغولی و اِسترس را هم با خود همراه دارد، ازاین‌رو کارِ کارگردان‌های تئاتر که این روزها نمایش‌های خود را در تهران اجرا می‌کنند به‌مراتب سخت‌تر از سایر همکارانش در دیگر شهرها است. درواقع اغراق نیست اگر بگوییم که کارگردان موفق، کارگردانی است که در همان ده، پانزده دقیقه‌ی ابتدایی تماشاگر خود را به گوشه رینگ ببرد و تا سوت داور اجازه فرار به او ندهد؛ چراکه اگر جز این باشد بعید است آن اجرا حداقل در تهران موردتوجه مخاطب تئاتر به‌طور گسترده قرار بگیرد. حالا اگر کارگردانی در چنین وضعی بخواهد نمایشی با محوریت جنگ و دفاع مقدس اجرا کند بی‌تردید سختیِ کارش دوچندان سخت‌تر هم می‌شود. (دلایل این امر نیز تقریباً بر همه روشن است؛ کلیشه‌های تکراری، مستقیم گویی و...) بر اساس همین فرمول ساده اگر بخواهم نگاهی به جدیدترین اثر نمایشی سامان خلیلیان با عنوان «عند از مطالبه» که این روزها در سالن قشقایی مجموعه تئاتر شهر روی صحنه است، بی اندازم و نظری درباره این نمایش طرح کنم؛ اینکه «عند از مطالبه» از آن دست نمایش‌هایی است که حال آدمی را خوب می‌کند.

     

    1- سامان خلیلیان با گزینش درست و بجای نمایشنامه «عند از مطالبه» به قلم مرتضی شاه کرم گام اول را محکم برداشته است. احتمالاً او هم مثل اکثر کارگردان‌ها نمایشنامه‌های متعددی را خوانده اما آنچه او را به این جمع‌بندی رسانده که اجرای «عند از مطالبه» می‌تواند برای مخاطب امروز تئاتر در تهران هم جذاب باشد، نشان از شناخت درست او  هم از متن و هم از مخاطب دارد.

     

    2-  شنیدن نام نمایش «عند از مطالبه» قطعاً همه مخاطبان این نمایش یاد همان عبارت معروف «عندالمطالبه»‌ای که درباره پرداخت مهریه است و همه شنیده‌اند، می‌اندازد. اما فارغ از اینکه در دل اثر ارتباطی بین این دو هست یا نه، بی‌شک اما همه مخاطبان این اثر پس از تماشای آن درباره این موضوع می‌اندیشند که آیا سهم خود را به‌عنوان یک هم‌وطن در قبال مردمی که هستی‌شان در جنگ از بین رفت، ادا کرده‌اند یا نه؟ و البته این چیز کمی نیست و یک ناز شصت دارد.

     

    3- کسانی که سامان خلیلیان را از نزدیک می‌شناسند به‌خوبی می‌دانند که همواره نسبت به منطقه‌ای که در آن رشد کرده و دوران کودکی و جوانی‌اش را گذرانده، به‌شدت عرق دارد و واقعاً بعضی وقت‌ها نمی‌توانی دقیق بگویی که او بالاخره اهل خوزستان است یا ایلام؟ اهل کرمانشاه است یا کردستان؟ درواقع او را و دغدغه‌های او را در این چهار استان به‌راحتی می‌توانی پیدا کنی. اجرای «عند از مطالبه» به معنای واقعی کلمه یک ادای دین تئاتری و صادقانه به سرزمین مادری است.

     

    4- به‌شدت معتقدم که اگر خلیلیان در این نمایش از بازیگران چهره و شناخته‌شده استفاده می‌کرد، قطعاً بازی‌ها به این حد یکدست از آب درنمی‌آمد. البته شاید حضور چهره ازنظر مالی می‌توانست کمی درفروش تأثیر داشته باشد اما قطعاً از غنای هنری کار کم می‌کرد.

     

    5- اما به نظرم مهم‌ترین موفقیت سامان خلیلیان در اجرای «عند از مطالبه» پرداختن به مفهوم منفعت‌طلبی و انتقال آن به شکلی درست و منطقی است، آن‌هم به‌دوراز هرگونه شعار دادن و درشت‌نمایی برای مخاطبی که خود به‌شدت درگیر منفعت‌طلبی است. درواقع معتقدم نقدِ منفعت‌طلبی یکی از درونی‌ترین مفاهیمی بود که در سرتاسر متن باشخصیت‌ها همراه بود و این خصلت بدون آنکه خودشان متوجه باشند آن‌ها را از همه خصائل انسانی‌شان مدام دور می‌کرد. به عبارتی پرداختن به مفهومی همچون منفعت‌طلبی علاوه بر اینکه موضوعی به‌روز است به‌طوری‌که به‌شدت انسان امروز جامعه ما را با خود درگیر کرده، در «عند از مطالبه» در قالبی کاملاً نمایشی به شکلی جدی و البته نقادانه در تیپ‌های مختلف اجتماعی نمود پیدا کرد، بی‌آنکه خود در پی منفعتی باشد. خلیلیان به‌راحتی می‌توانست این متن را با نگاهی منفعت‌طلبانه اجرا کند. او می‌توانست با پررنگ کردن یکسری از نقدهای سطحی مثلاً نسبت به کمبود امکانات در استان‌های مرزی و طرح یکسری شوخی‌‌ها و متلک‌های به‌ظاهر تند (همچون بعضی از نمایش‌ها که این روزها روی صحنه هستند و با استفاده از چنین حربه‌های خود را به‌عنوان یک منتقد و مصلح اجتماعی و همه‌چیزدان می‌خواهند به جامعه قالب کنند) باکمی پروپاگاندای رسانه‌ای کلی تماشاگر برای کارش پایین‌تر از ونک ندیده را سالن قشقایی بیاورد اما او این سود و منفعت مقطعی را به اهمیت آنچه تئاترش در این اجرا عرضه کرده ترجیح داده است.




    مطالب مرتبط

    سامان خلیلیان کارگردان نمایش «عند از مطالبه» در گفت‌وگو با ایران تئاتر

تئاتر فقط فروش بلیط نیست؛ گاهی هم به ذات هنر بیاندیشیم
    سامان خلیلیان کارگردان نمایش «عند از مطالبه» در گفت‌وگو با ایران تئاتر

    تئاتر فقط فروش بلیط نیست؛ گاهی هم به ذات هنر بیاندیشیم

    ایران تئاتر: سامان خلیلیان کارگردان نمایش «عند از مطالبه» معتقد است؛ ما نتوانستیم به درستی فداکاری‌هایی که مردم مناطق درگیر با جنگ انجام دادند را تصویر کنیم و تاکید می‌کند که دغدغه مردم خوزستان، ایلام، کرمانشاهان و کردستان به شدت دغدغه‌های او نیز هستند.

    |

    در  حضور مدیرکل هنرهای نمایشی

اجرای «عند از مطالبه» به آسیب‌دیدگان حادثه تروریستی اهواز تقدیم شد
    در حضور مدیرکل هنرهای نمایشی

    اجرای «عند از مطالبه» به آسیب‌دیدگان حادثه تروریستی اهواز تقدیم شد

    سامان خلیلیان کارگردان نمایش «عند از مطالبه» اجرای روز یکشنبه 2 مهرماه جدیدترین نمایش خود را در حضور مدیرکل هنرهای نمایشی به آسیب‌دیدگان حادثه تروریستی اهواز تقدیم کرد.

    |

    گفت‌وگو با کارگردان نمایش «عندازمطالبه» حاضر در فجر 37

هنوز هم مسائل مردم در جنگ قابل طرح هستند
    گفت‌وگو با کارگردان نمایش «عندازمطالبه» حاضر در فجر 37

    هنوز هم مسائل مردم در جنگ قابل طرح هستند

    ایران تئاتر: نمایش«عندازمطالبه» به کارگردانی سامان خلیلیان روز پنجم(۲۶ بهمن) سی‌وهفتمین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر ساعت 17:30 و 19:30 در بخش چهل سالگی انقلاب اسلامی و مسابقه تئاتر ایران(دو) در تالار قشقایی مجموعه تئاترشهر به صحنه می رود٬ به همین بهانه گفت‌وگو با کارگردان ...

    |

    گفت‌وگو باکارگردان نمایش «عندازمطابه» حاضر در جشنواره تئاتر مقاومت

معمولاً نگاه درستی به مقوله جنگ و آسیب‌های پس از جنگ نداشته‌ایم
    گفت‌وگو باکارگردان نمایش «عندازمطابه» حاضر در جشنواره تئاتر مقاومت

    معمولاً نگاه درستی به مقوله جنگ و آسیب‌های پس از جنگ نداشته‌ایم

    نمایش«عندازمطالبه» به کارگردانی سامان خلیلیان روز چهارم(9 آذر) شانزدهمین جشنواره سراسری تئاتر مقاومت ساعت 17:30 و 19:30 در تالار قشقایی مجموعه تئاترشهر به صحنه می رود٬ به همین بهانه گفت‌وگو با کارگردان نمایش را بازنشر می کنیم.

    |

    مرتضی شاه کرم در گفت و گو با ایران تئاتر عنوان کرد

ایده نمایشنامه‌ هایم از دل اجتماع و زندگیم بیرون می آید
    مرتضی شاه کرم در گفت و گو با ایران تئاتر عنوان کرد

    ایده نمایشنامه‌ هایم از دل اجتماع و زندگیم بیرون می آید

    ایران تئاتر: مرتضی شاه‌کرم، نویسنده و بازیگر و کارگردان مستعد خرمشهری سال خوبی را به لحاظ کاری سپری کرده است و نمایش سانتی متر او در جشنواره تئاتر شهر برنده جوایزی شد و متن نمایش نامه عندالمطالبه اش در بخش متون جشنواره تئاتر فجر بهترین اثر انتخاب شد.

    |

    در آیین افتتاح سوگواره ملی تئاتر اربعین حسینی مطرح شد:

پیاده روی اربعین ظرفیت بزرگ
 ارائه آثار هنری در خوزستان است
    در آیین افتتاح سوگواره ملی تئاتر اربعین حسینی مطرح شد:

    پیاده روی اربعین ظرفیت بزرگ
    ارائه آثار هنری در خوزستان است

    در دیدار مدیر عامل انجمن هنرهای نمایشی ایران و مدیر کل امور اجتماعی و فرهنگی استانداری خوزستان، توجه ویژه به آسیب های اجتماعی توسط هنرمندان تئاتر استان خوزستان در تولیدات نمایشی برای اجرا در مناطق مختلف استان خوزستان مطرح شد.

    |

    بهاره مشیری در گفت‌وگو با ایران‌تئاتر عنوان کرد

سختی‌های بازی مونولوگ برایم لذت بخش است
    بهاره مشیری در گفت‌وگو با ایران‌تئاتر عنوان کرد

    سختی‌های بازی مونولوگ برایم لذت بخش است

    ایران‌تئاتر: یکی از رسالت‌های تئاتر پرداختن و واکاوی اتفاقات تلخ و شیرین جامعه و تاثیراتش در زندگی آدمها است. در نمایش رویاهای صبح دم هم نویسنده این اثر لیلی عاج که درگذشته هم دغدغه هایش را در این حوزه در آثارش نشان داده بود؛ در اپیزود اول داستان نمایش به واقعه تلخ و تراژیک ...

    |

    نظرات کاربران