در حال بارگذاری ...
  • جشنواره تئاتر فجر
  • نگاهی به نمایش «شب بخیر مادر» به کارگردانی فرید سلیمانی

    فشنگ آخر جنگی بود، متاسفم

    ایران تئاتر، کیارش وفایی: انسان در جهان پیرامون خود گاهی برنده، بازنده و در زمانی مرزی بین پیروزی و شکست را تجربه می‌کند. تجربه‎ای که در آن می‌توان بخش‌هایی از آنچه که از خود و اطرافش نمی‌داند را متوجه شده و در ازای آن آگاهی موضع خود را نسبت به انسان‌هایی که در دوران معاصر با او روزگار گذرانده‌اند اعلام نماید. غافلگیری و عدم درک لحظه‌ای مفید و در زمانی ضررهای بسیاری دارد. بنابراین انسان را باید در لحظه شناخت و نه در هنگامی که با او در مسیری طولانی راه رفته‌اید.

    ضرورت باورها و دیدگاه‌های متفاوت در بین انسان‌ها که در ساختاری از جوامع بشری مدرن زندگی می‌کنند دور از ذهن نیست، زیرا انسان‌ها بنابر مشاهدات خود تصمیم به تغییر و ثبات شرایط می‌گیرند. البته این موضوع به شرط آنکه وضعیت حضورشان را دچار خدشه نکند قابل درک است و نه در هر شرایط و موقعیتیکه آنها خود مایل به بودن در آن هستند. اصولا اهمیت ارتباط بین انسان‌ها یکی از چالش‌برانگیزترین و با تاکید، جزو دراماتیک‌ترین عناصری است که می‌توان شناخت. زیرا در این رابطه‌های هزارتو و لایه‌ای بیش از هزاران راز و ناگفته‌هایی با قدمتی تاریخی مدفون مانده‌اند. حال در این میان این مانده‌های مدفون در اثر رفتاری از یک انسان همچون آتشفشان طغیان کرده و زندگی انسان‌هایی را ذوب می‌کند. بنابراین این موضوع اهمیت دارد که انسان با چه دیدگاه و باوری جهان درون و پیرامون خود را تحلیل و بررسی می‌کند، زیرا با همان دیدگاه و نظر است که می‌تواند در ظاهر افراد مختلفی در جهان زندگی کند که عده‌ای با او موافق و عده دیگر مخالفش باشند. لذا جهان درون با داشته‌های خود تاثیر مستقیم بر داده‌های پیرامون گذاشته و در نهایت انسان با ترکیبی از آن نسبت به شرایط واکنش نشان می‌دهد. واکنشی که می‌تواند از بغضی فروخورده، شکستی حسی، نبود امکانات و... نشات بگیرد تا انسان همیشه و تا ابد در بوته آزمایش جهان هستی باشد، جهانی که در آن همه چیز به طور غیرمنتظره‌ای در انتظار انسان است.

    نمایش «شب بخیر مادر» با در نظر گرفتن محدوده‌ای خاص برای خود تلاش دارد که جهانش را با ساز و کاری که مخاطب با آن آشنا است پایه‌ریزی کرده و سپس نمایش بدهد. اهمیت این موضوع نیز تنها به همان واقع‌گرا بودن سبک اثر منتهی می‌شود که می‌تواند شرایط را با در نظر گرفتن اتفاق‌های آن واقعی نشان بدهد. موقعیت مکانی جهان این اثر یکی از داشته‌های مهم است که سبب می‌شود شخصیت‌ها با قرار گرفتن در آن بتوانند بر حسب شرایط تقابل باورهای خود را به یکدیگر نشان داده و از آن جهت معرفی دیدگاهشان بهره بگیرند. حال با در نظر گرفتن این موضوع باید اشاره داشت جهان متن بر اساس حضور شخصیت‌ها کارکرد روایی خود را آشکار می‌سازد تا آنها بتوانند باتوجه به موقعیت‌هایی نمایشی که در اختیار دارند همه چیز را تحت تاثیر قرار بدهند. لذا جهت باورپذیر شدن جهان اثر روحیه برون‌گرای هر یک از شخصیت‌ها عملکردی مجزا دارند که ریشه آن در گذشته است که با پیش آمدن اتفاق‌هایی به زندگی زمان حال آنها متصل می‌شود. در واقع این روند دراماتیک همسو با مولفه زمان پیش می‌رود تا جایی که شخصیت «جسی» تصمیم می‌گیرد برای رهایی از داشته‌های گذشته و آنچه که سبب سقوط باورهایش شده ایستادگی کند و به نوعی تقاص نداشته‌های خود را با پیش آوردن مرگ خودخواسته‌ای بگیرد. البته در این راستا باید به جزئیات جهان متن اشاره داشت که بعنوان مکمل موقعیت، کارکردی قابل توجه دارد که از میان آنها می‌توان از دیالوگ‌هایی که بین مادر و دختر رد و بدل می‌شود نام برد.

    جهان اثر بی‌شک با ارتباطی که بین شخصیت‌ها برقرار است ریشه‌هایی از ساختاری روانشناختی را مدنظر قرار داده تا از این طریق بتواند با رفتارهایی که آنها از خود بروز می‌دهند تصویرسازی‌های لازم را ترتیب بدهد تا اهمیت جزئیات بیش از پیش برای مخاطب عیان شود. استفاده از خرده پیرنگ‌های زندگی شخصیت «جسی» و مادرش «تِلما» یکی از اهرم‌های موثر در روند شکل‌گیری دراماتیک شخصیت دختر است که با مولفه روایت طی می‌شود تا حس باورپذیری و یا حتی همذات‌پنداری را رقم بزند. لذا در این راستا اهمیت باورهای ذهنی هر یک از شخصیت‌ها برای جدا شدن از واقعیت‌های موجود را می‌توان به سایر جزئیات پیش آوردن هدف اثر ضمیمه کرد. در واقع ادغام محوریت شخصیت و موقعیت این ضرورت را برای جهان اثر ایجاد می‌کند که کنش شخصیت «جسی» در مقابل واکنش شخصیت «تلما» به شکل مبارزه‌ای برای هستی و نیستی مبدل شود. اوج و فرودهای روایت که تا اندازه‌ای ریتم اثر را منظم می‌کند از دیگر اهرم‌های کاربردی است که با برون‌ریزی شخصیت‌ها بنابر اتفاق‌هایی که پیش می‌آیند در ساختار درام پیش رفته و به تدریج گذشته آنها را به زمان حال که در آن داد اعتراض سر داده و یا اعترافی را اذعان می‌کنند بسط بدهد.

    در واقع باید گفت قوه محرک شخصیت‌های این نمایش زمان گذشته و باورهای آنها است که در اثر اتفاق‌های پیش آمده تاثیراتی به مراتب بیشتر از داشته‌های اکنون آنها دارد، به طوری که هر شخصیت باور دارد هر چیزی که با آن روبرو می‌شود برگرفته از دورانی است که او یکبار تجربه‌اش کرده و مجدد با آن زندگی می‌کند. مولفه مرگ مهمترین شاخص طغیان درونی شخصیت «جسی» است که او را ترغیب می‌کند برای انتقام از تمام نداشته‌هایش حتی مادر و فرزند خود را نادیده گرفته و همه چیز را با مرگی خودخواسته عوض کند. لذا او با این باور قصد دارد که به تمام تنهایی و شرایط آشفته خود پایان بدهد تا لااقل مرگ را آن طور که دوست دارد تجربه کند و یکبار برای همیشه فارغ از تحمل شرایط در جهانی دیگر به زندگی خود ادامه بدهد.

    میزانسن‌های طراحی شده در این اثر به طور حتم تحت تاثیر جهان متن و جزئیات کاربردی آن است که جهت درک مخاطب رخ داده تا از طریق بازی بازیگرها حس باورپذیری را که با رویکردی واقع‌گرا نمایان شده به تصویر در آورد. شاید اگر جهان متن با ساختاری دیگری طراحی شده بود اکنون مخاطب صورتی دیگر از رفتار و باورهای شخصیت‌های نمایش را می‌دید که چگونه برای دست یافتن به خواسته‌های خود تقلا می‌کنند.

    اصولا ضرورت شکل دادن آثاری که در خود زمینه‌ای برگرفته از واقعیت دارند مخاطب را با آنچه که خود در جهان اکنون تجربه می‌کند شعف‌زده و یا کنجکاو برای شناخت جهان اثر نخواهد کرد، بلکه فضایی را در اختیار او قرار می‌دهد تا او تنها بتواند ببیند، فکر کند و در نهایت نتیجه بگیرد که چرا و چگونه راهکاری به ثمر نشست. البته این موضوع نیز مانند باورهای انسان دارای حداقل‌ها و حداکثرهایی است که گاهی درصد تشخیص را نسبت به ذائقه مخاطب دچار غلیان می‌کند. بنابراین تشخیص سلیقه و باور مخاطب مرزی باریک است که توانایی دارد اثری را مورد توجه قرار بدهد یا خیر. لذا از این جهت است که نویسندگان و کارگردان‌ها می‌کوشند که آثاری قابل اتکا و مناسب را تولید و یا خلق کنند.

     




    مطالب مرتبط

    نگاهی به نمایش «مردی که...» به کارگردانی رضا مولایی

لطفا با مغزت فکر کن
    نگاهی به نمایش «مردی که...» به کارگردانی رضا مولایی

    لطفا با مغزت فکر کن

    ایران تئاتر، کیارش وفایی: تصمیم و اراده جزو مهمترین داشته‌های انسان است که به یقین می‌توان گفت تاثیرات بی‌شماری در پیش آوردن شرایط دارد که گاهی مطلوب و در زمان دیگر نامطلوب جلوه می‌کند. حال رویکرد انسان در دوره معاصر تمام و کمال تحت این تاثیر است که چگونه و از چه طریقی قادر ...

    |

    نگاهی به نمایش «فورس ماژور» به کارگردانی عرفان رضوی

گوش کن با لب خاموش سخن می‌گویم
    نگاهی به نمایش «فورس ماژور» به کارگردانی عرفان رضوی

    گوش کن با لب خاموش سخن می‌گویم

    ایران تئاتر، کیارش وفایی: عنصر ارتباط یکی از مهمترین نکاتی است که در بین تمام موجودات وجود دارد، زیرا این موضوع باعث می‌شود که هر اتفاقی ممکن شود. لذا این عنصر تعیین‌کننده از هر نظر جزئی دو سویه است که سبب خواهد شد همه چیز در زمان و مکان‌‎های مختلف تعریفی مختص به خود داشته ...

    |

    نگاهی به نمایش «خاکستر به خاکستر» به کارگردانی نیکا کرمانی

نیستی، نیستم، نیست
    نگاهی به نمایش «خاکستر به خاکستر» به کارگردانی نیکا کرمانی

    نیستی، نیستم، نیست

    ایران تئاتر، کیارش وفایی: شرح اتفاق‌ها گاهی از سوی انسان‌ها، گاهی جراید و گاهی تاریخ بشر برای نسل‌های آینده بیان می‌شود. رخدادی که در آن همه چیز  بر مبنای مستندات و داشته‌هایی شکل می‌گیرد و لزوم انتخاب جهت آگاهی یا عدم آن تنها به شخص انسان بستگی دارد که بخواهد واقعیت را بر ...

    |

    گفت‌وگوی ایران تئاتر با حسام افسری کارگردان نمایش «صدای خنده حضار»

همیشه جهان درام با انسان رابطه‌ای مستقیم دارد
    گفت‌وگوی ایران تئاتر با حسام افسری کارگردان نمایش «صدای خنده حضار»

    همیشه جهان درام با انسان رابطه‌ای مستقیم دارد

    ایران تئاتر: رویارویی انسان در برابر اتفاق‌ها همیشه برگرفته از لحظاتی دراماتیک است که در آن سرنوشتی رقم می‌خورد. سرنوشتی که در آن انسان در لحظاتی اوج گرفته و در زمان‌هایی فرود را تجربه می‌کند. لذا ضرورت چنین شرحی آن است که هر لحظه می‌تواند کنشی مختص به خود را رقم بزند. لذا ...

    |

    نگاهی به نمایش «صدای خنده حضار» به کارگردانی حسام افسری

حذف خیال از واقعیت نتیجه‌ای ندارد، باورکن
    نگاهی به نمایش «صدای خنده حضار» به کارگردانی حسام افسری

    حذف خیال از واقعیت نتیجه‌ای ندارد، باورکن

    ایران تئاتر، کیارش وفایی: اهمیت دادن به باورهای انسان شاید یکی از تاثیرگذارترین عنوان‌هایی باشد که در طول حیات بشر شناخته شده است. لزوم این اتفاق در زمینه‌های مختلف کارساز، چشمگیر و دارای صلابت است، زیرا انسان را به سوی هدف و خواسته خود هدایت می‌کند تا مورد توجه قرار بگیرد. ...

    |

    نگاهی به نمایش «56، غسالخانه‌ی طهران» به کارگردانی مهسا احمدزاده

روایت آخرین شاهد زنده همیشه شنیدنی است
    نگاهی به نمایش «56، غسالخانه‌ی طهران» به کارگردانی مهسا احمدزاده

    روایت آخرین شاهد زنده همیشه شنیدنی است

    ایران تئاتر، کیارش وفایی: اهمیت شرح اتفاق یکی از دلایلی است که می‌تواند جهان اکنون را به شکل دقیقی مورد ارزیابی قرار بدهد. زیرا با پیش آمدن این موضوع نگاه و باور تا اندازه‌ای قادر خواهد بود به کارکرد انسان جامه عمل بپوشاند. بنابراین رخدادهای روز بعنوان عملکردی تلقی می‌شوند ...

    |

    نگاهی به نمایش «خانه» به کارگردانی ساغر اسماعیلی

محوریت باور همان شناخت کامل از خویش است
    نگاهی به نمایش «خانه» به کارگردانی ساغر اسماعیلی

    محوریت باور همان شناخت کامل از خویش است

    ایران تئاتر، کیارش وفایی: جهان پیرامون و اتفاق‌های آن جزو عناصری هستند که قادر خواهند بود تا اهمیت موضوع یا رویکردی را مورد تحلیل قرار بدهند تا انسان در مقابل آنها عملکردی مختص به خود را بروز بدهد. لذا در این شکل از ارتباط و روبرو شدن ملاک دستوری بیشتر متوجه نظریه‌ها و روابط ...

    |

    نگاهی به نمایش «شب بخیر مادر» به کارگردانی ملیکا رضی و پیمان یاقوتی

درک درونی، تاوان متقابل یک تجربه طولانی مدت از شرایط موجود است
    نگاهی به نمایش «شب بخیر مادر» به کارگردانی ملیکا رضی و پیمان یاقوتی

    درک درونی، تاوان متقابل یک تجربه طولانی مدت از شرایط موجود است

    ایران تئاتر، کیارش وفایی: گاهی برای پیشرفت و درک شرایط باید از اصولی پیروی و آن را جهت آگاهی در مسیری مشخص هدایت کرد. آثار مهم و قابل توجه در هر گونه‌ای حرف‌های زیادی برای خود دارند. حال اهمیت آنها در زمانی افزوده می‌شود که آن آثار بتوانند به شکلی چند وجهی ذوق مخاطب را ترغیب به ...

    |

    نظرات کاربران

  • جشنواره گام دوم
  • جشنواره سراسری تئاتر رضوی
  • جشنواره ملی تئاتر خرمشهر