در حال بارگذاری ...
یادداشت جواد انصافی بازیگر و کارگردان کهنه کار نمایش های آیینی و سنتی

آیین‌های نوروز دارای پشتوانه علمی و فرهنگی است

جواد انصافی: ملت ایران از جمله ملت‌هایی هستند که زندگی‌شان با جشن و شادمانی پیوند خورده و به مناسبت‌های گوناگون جشن گرفته و با سرور و شادمانی و نمایش روزگار را می‌گذرانده‌اند؛ طوری‌که مطالعه تاریخ این ملت و بررسی آداب‌ورسوم و سنت‌هایش نمایانگر نحوه زندگی، خلق‌وخوی، فلسفه حیات و جهان‌بینی آن است.

از دوران سلسله‌های پادشاهی هخامنشیان، اشکانیان و ساسانیان، جایگاه نمایش شادی‌آور و این هنر ارزش ویژه‌ای داشته است.

بر طبق شواهد موجود در شاهنامه فردوسی که مطالب آن از خدای‌نامه‌ها نقل‌ شده و همچنینی گاتاها، موسیقی به‌ویژه موسیقی دسته جمعه (ارکستر) از کهن‌ترین ادوار تاریخی برقرار بوده که با هم‌نوازی و آوازی دسته ارکستر را تشکیل می‌دادند.

فیثاغورث حکیم در سفرنامه خود هنگام تاج‌گذاری داریوش می‌نویسد: «سیصدوشصت زن جوان به شماره روزهای سال از ایالت‌ها و ولایت‌های ایران به پایتخت آمده و همگی با نغمه و آهنگ و آوازی مناسب هم‌آواز شده، سرود می‌خواندند. گروه‌های زیادی نمایش‌های دسته‌جمعی انجام می‌دادند و این بیانگر آن است که تمام اقشار جامعه حتی زنان در نمایش‌های آن زمان شرکت داشتند.»

                                                                                                                     

نمایش و به‌خصوص نمایش شادی‌آور همیشه موردعلاقه اکثریت مردم بوده و ارتباط بسیار خوبی با آن برقرار می‌کردند و گروه نمایش سعی داشته که مردم را هم به مشارکت وادار کند حتی یک بیت را با آن‌ها همخوانی  یا ارتباطات دیگری با آن‌ها برای کنشمندی برقرار کند.

این ارتباطات ریشه در آیین‌های مختلف ما دارد ازجمله آیین نوروزی ما و دو شخصیت عمونوروز و حاجی‌فیروز سمبل این کار هستند و از پیام‌آوران نوروزی به‌حساب می‌آیند و اشعاری را که می‌خوانند از تمام مردم می‌خواهند که جواب بدهند به‌طور مثال:

اسم من آقا، عمو نوروزه          اسم من بابا، حاجی‌فیروزه

عمره ما بابا، سالی چندروزه      عمره ما عزیز، سالی یک‌روزه

ما عاشق گل‌های بهاریم          ما عاشق سبزه و هزاریم

بااینکه فقط چندروزه هستیم    صدها ساله که با شما هستیم

در فصل گل سرخ شقایق         باید که همگی بشیم عاشق

این شعاره این حاجی‌فیروزه     نوروز که همیشه پیروزه

حاجی‌فیروز: بشکن بشکن       همه مردم: بشکن

من نمی‌شکنم                       همه: بشکن

چی چی رو بشکنم                 همه: بشکن

پسته بشکنم، بادوم بشکنم      همه: بشکن

خیلی گرونه                         همه: بشکن

چی چی رو بشکنم                همه: بشکن

غم و غصه هارو، همه بدی هارو، همه کینه هارو          همه: بشکن

این هارو می‌شکنم                   همه: بشکن

که البته فقط این ها پیام‌آوران نوروز نیستند یعنی در آذربایجان تکم چی‌ها هستند. در گیلان عروس گلِی، در مازندران نوروز سلطان، در استان مرکزی تا همدان رشکی و ماسبی در کردستان و جنوب آتش‌افروز و میرنوروزی که همگی یک خورجین به همراه دارند و هرگز دست دراز نمی‌کنند و اگر کسی یا کودکی خواست از داخلش چیزی بردارد می‌تواند.

                                                                                                                                                                  

تمام آیین‌های نوروز دارای پشتوانه علمی و فرهنگی است به‌طور مثال در خانه‌تکانی ما فرش‌های مان را با چوب می‌زدیم و خاکش را می‌گرفتیم و بعد می‌شستیم؛ چراکه اگر خاک فرش هارا نگیریم و بشوریم رنگ قاطی می‌کند یا سبزه سبز  کردن یک آزمایشگاه کوچکی است که مادران ما انواع و اقسام حبوبات و غله می‌کاشتند و هرکدام با آب‌وهوای آن سال بهتر و سبز شده بود آن را در کشاورزی می‌کاشتند، یا چیدن هفت‌سین نوبت دارد؛ اولین سین سنجد است چراکه هرزمانی که خداوند انسان را خلق می‌کند اولین چیزی که به او می‌دهد عقل یا فکر است و سنجد ازنظر لغوی از سنجیدن و سنجش می‌آید یعنی سمبل سنجیده عمل کردن، سنجیده اندیشیدن چون مربوط به اندیشه و تفکر است اول آن و الی آخر...

البته همه این پژوهش‌ها در قالب کتابی به چاپ رسیده به نام «نوید بهار و نمایش نوروز و پیروز» و همه این آیین‌ها دستمایه‌ای است برای نمایش‌های شادی‌آور.

به امید هرچه پربار بودن نمایش و نمایش‌های شادی‌آور.




مطالب مرتبط

امیرحسین انصافی مطرح کرد

حضور متفاوت عمو نوروز با استفاده از هوش مصنوعی در تئاتر
امیرحسین انصافی مطرح کرد

حضور متفاوت عمو نوروز با استفاده از هوش مصنوعی در تئاتر

امیرحسین انصافی نویسنده و کارگردان نمایش «هر روز نوروزه» می‌گوید پدر (جواد انصافی) به‌عنوان شخصیت عمو نوروز در نمایش بسیار تاثیرگذار است. نوع تیپی که او در این اجرا دارد با همه اجراهایی که تاکنون داشته‌ است، متفاوت است و به صورت فیزیکی در این نمایش حضور ندارد بلکه با کمک هوش ...

|

تجلی خواب یونگ در «روزی روزگاری سمنگان»

تجلی خواب یونگ در «روزی روزگاری سمنگان»

مریم سلیمی*: «روزی روزگاری سمنگان» به نویسندگی نازنین گودرزیان و محمودرضا رحیمی به شخصیت جمعی یا اجتماعی افرادی می‌پردازد که اکنون، پس از سال‌ها دارای یک روح جمعی هستند. همان نسخه جهانی یونگ ...

|

جواد انصافی، هنرمند پیشکسوت:

جشنواره تئاتر منطقه‌ای، فرصتی برای شناخت آیین‌های بومی است
جواد انصافی، هنرمند پیشکسوت:

جشنواره تئاتر منطقه‌ای، فرصتی برای شناخت آیین‌های بومی است

جواد انصافی، کارگردان و بازیگر پیشکسوت نمایش‌های سنتی، پیشنهاد می‌کند هنرمندان استانی، آثاری با موضوع آداب و آیین‌های بومی خود تولید کنند و آن‌ها را به جشنواره‌های تئاتر منطقه‌ای کشور بیاورند.

|

بازگشایی درهای سالن سینما-تئاتر کانون به روی تئاتر

سالن خاموشی که با «عطر آدم» روشن شد
بازگشایی درهای سالن سینما-تئاتر کانون به روی تئاتر

سالن خاموشی که با «عطر آدم» روشن شد

داوود کیانیان: سالن سینما-تئاتر کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان واقع در خیابان خالد اسلامبولی (وزرا)، از آن سالن‌هایی است که پیشینه تاریخی و پر ماجرایی دارد. بزرگانی مانند زنده‌یاد «بیژن ...

|

نظرات کاربران