در حال بارگذاری ...
یادداشتی بر نمایش «سگ‌ها و استخوان‌های مادرم» کار مژگان خالقی

روایتی بریده‌بریده اما بی‌پرده از جنگ

حمیدرضا کاظمی‌پور*: جنگ روایتی است که بر ویرانی‌هایش پایانی نیست، ویرانی‌هایی که بیش از آنچه همیشه جنبه فیزیکی و مشهودش در ذهن متبادر می‌شود، لایه‌های درونی و روانی آن است که حتی تا نسل‌های بعد هنوز گریبان‌گیر است و بر خرابی‌هایش پایانی نیست.

نمایش «سگ‌ها و استخوان‌های مادرم» به نویسندگی و کارگردانی مژگان خالقی روایتی بریده‌بریده اما بی‌پرده از جنگ است، جنگی که ماهیتش بر جنایت است، حال فرقی نمی‌کند در کدام سوی جهان رخ داده باشد.

اساساً آنچه در ماهیت جنگ همیشه قابل‌مطالعه است، قبل از هر چیز رفتار انسانی است، اینکه چگونه می‌شود به این حجم از قساوت، خشونت، بی‌رحمی و بی‌همه‌چیزی دست یافت.

«سگ‌ها و استخوان‌های مادرم» به بخشی از جنگ پرداخته است که آدم‌هایش زنان و مردان غیرنظامی هستند که قربانی فجیع‌ترین و تلخ‌ترین وقایع تاریخ‌اند بی‌آن‌که خود کوچک‌ترین نقشی در این بازی بزرگان داشته باشند.

                                           

فضای نمایش به ورق‌هایی نه‌چندان دور از جنگ در حوزه بالکان می‌پردازد و به حوادث «کشتار خواجه لی» در جنگ قره‌باغ شباهت‌های بسیاری دارد، اگرچه جنگ در هرکجا که باشد بی‌رحم است.

نمایش با روایت سه زن شکل می‌گیرد و در مسیر خود هم‌زمان به روایت‌هایی از مردان می‌پردازد.

 

مهم‌ترین ویژگی و حُسن روایت «سگ‌ها و استخوان‌های مادرم»، بازی با زمان و مکان است

نکته بسیار قابل‌توجه در نوشته مژگان خالقی، روایت موازی و هم‌زمان کاراکترهای داستان است، روایتی که خطی نیست و ذهن مخاطب دائماً در حال حرکت است تا بتواند پازل‌های طراحی‌شده نویسنده را به‌درستی در کنار یکدیگر بنشاند؛ پازل‌هایی که تلخ، تکان‌دهنده، گزنده و آزاردهنده است، گاهی حتی به‌درستی کنار هم چیده نمی‌شود اما اصراری هم بر آن نیست چراکه هرکدام به‌تنهایی نیز اثر خود را به همراه دارند.

مهم‌ترین ویژگی و حُسن روایت «سگ‌ها و استخوان‌های مادرم»، بازی با زمان و مکان است، همه‌چیز در چرخش است و قصه‌ها تکه‌تکه به هم وصل می‌شوند، هرچند که از کنار هم چیدن‌شان هم قرار هم نیست وصله جوری از جنگ بسازند...

                                           

بی‌شک در «سگ‌ها و استخوان‌های مادرم»، زنان بیش از مردان قربانی اصلی ماجرا هستند و این تفاوت در بازی بازیگران زن این نمایش نسبت به بازیگران مرد مشهودتر بوده و گروه بازیگران زن نمایش به‌مراتب از هماهنگی و یکدستی بهتری در اجرا برخوردارند.

از نکات قابل‌تأمل دیگر در نمایشنامه «سگ‌ها و استخوان‌های مادرم» می‌توان به ایجاز و پرهیز از زیاده‌گویی در اثر اشاره کرد، دیالوگ‌ها به‌قاعده است، نویسنده تمامی تلاش خود را به کار بسته است تا اسیر شعارزدگی نشود و موقعیت‌ها اگرچه در ابتدا بریده‌بریده و مبهم است اما به‌مرور و هر چه نمایش به جلوتر می‌رود از گنگی درمی‌آید و رنگ و بوی خود را پیدا می‌کند.

از نکات قابل‌تأمل دیگر در نمایش‌نامه «سگ‌ها و استخوان‌های مادرم» می‌توان به ایجاز و پرهیز از زیاده‌گویی در اثر اشاره کرد، دیالوگ‌ها به‌قاعده است، نویسنده تمامی تلاش خود را به کار بسته است تا اسیر شعارزدگی نشود

این ایجاز در متن را در طراحی لباس و صحنه اثر نیز می‌توان به‌خوبی دید؛ المان‌ها به‌ویژه فرش قرمز در کف صحنه از کارکردی هوشمندانه برخوردار است و طراحی لباس بازیگران زن نمایش به‌شدت کاربردی و خوب از آب درآمده است.

کاراکتر کودک در نمایش «سگ‌ها و استخوان‌های مادرم» به کار ننشسته است و ازجمله پازل‌هایی است که انگار فقط به کار چسبانده شده است؛ نه جنس کودکانه‌اش تلطیف‌گر فضاست و نه پیغامی را که نویسنده به دنبال آن است به مخاطب ارائه می‌دهد و جز حسی از ترحم ناچیز و در سطح، حرفی برای گفتن ندارد.

                                             

نمایش «سگ‌ها و استخوان‌های مادرم» درمجموع به اتمسفر خوبی در اجرا رسیده است و اگرچه به‌شدت روایتش تلخ و پریشان‌احوال است اما جهان نمایشی که می‌سازد خوب است و تا بعد از اجرا مخاطب را رها نمی‌کند.

*عضو انجمن نویسندگان و منتقدین سینمای ایران




مطالب مرتبط

گفت‌وگو با نویسنده و کارگردان نمایش «سگ‌ها و استخوان‌های مادرم»

مژگان خالقی: دوست داشتم نمایش‌نامه را درباره‌ جنگ تحمیلی بنویسم
گفت‌وگو با نویسنده و کارگردان نمایش «سگ‌ها و استخوان‌های مادرم»

مژگان خالقی: دوست داشتم نمایش‌نامه را درباره‌ جنگ تحمیلی بنویسم

سالن چهارسو در مجموعه‌ فرهنگی هنری تئاتر شهر این شب‌ها ساعت 20:30 میزبان نمایشی با نام «سگ‌ها و استخوان‌های مادرم» به نویسندگی، طراحی و کارگردانی «مژگان ‌خالقی» است. این نمایش به مسئله‌ جنگ و سرنوشت زنان و مردان و رنج‌های آنان در این شرایط دشوار می‌پردازد. در نمایش «سگ‌ها ...

|

در نشست دوشنبه‌های نقد تئاتر

نمایش «سگ‌ها و استخوان‌های مادرم» بررسی شد
در نشست دوشنبه‌های نقد تئاتر

نمایش «سگ‌ها و استخوان‌های مادرم» بررسی شد

نمایش «سگ‌ها و استخوان‌های مادرم» در نشست دوشنبه‌های نقد تئاتر کانون ملی منتقدان با حضور رضا آشفته و امید طاهری به همراه محسن خیمه‌دوز منتقد مهمان و مژگان خالقی نویسنده و کارگردان این نمایش نقد و بررسی شد.

|

به همت کانون ملی منتقدان ایران در تالار مشاهیر تئاتر شهر

جلسه نقد و بررسی نمایش «سگ‌ها و استخوان‌های مادرم» برگزار می‌شود
به همت کانون ملی منتقدان ایران در تالار مشاهیر تئاتر شهر

جلسه نقد و بررسی نمایش «سگ‌ها و استخوان‌های مادرم» برگزار می‌شود

در برنامه این هفته دوشنبه‌های نقد کانون ملی منتقدان تئاتر ایران که با حضور هنرمندان نمایش «سگ‌ها و استخوان‌های مادرم» برگزار خواهد شد، رضا آشفته و امید طاهری به واکاوی این نمایش خواهند پرداخت.

|

نمایش «سگ‌ها و استخوان‌های مادرم» در تالار چهارسو به صحنه می‌رود

نمایش «سگ‌ها و استخوان‌های مادرم» در تالار چهارسو به صحنه می‌رود

نمایش «سگ‌ها و استخوان‌های مادرم» به نویسندگی و کارگردانی مژگان خالقی از روز چهاردهم شهریورماه سال جاری با قیمت بلیت 90 هزار تومان در تالار چهارسو مجموعه تئاتر شهر اجرای خود را آغاز خواهد کرد.

|

تئاتر دیجیتال؛ بایدها و نبایدها

تئاتر دیجیتال؛ بایدها و نبایدها

حمیدرضا کاظمی‌پور*: دنیای امروز دنیایی انباشته از سرعت، حرکت و تکنولوژی است، روزانه هزاران اختراع در سطح جهان کشف و ثبت می‌شود که مسیر آینده انسان را دچار تغییر و تحول کرده و نگرش‌های جدیدی را نسبت ...

|

نظرات کاربران