در حال بارگذاری ...
به بهانه درگذشت کارگردان نوآور و سرشناسِ تئاترِ جهان

پیتر بروک، چگونه عاشقِ ادبیات و نمایش ایرانی شد؟

پیتر بروک، جدا از این‌که برای هنرمندان و علاقه‌مندان تئاتر در جهان، نامی شناخته شده است، از آن‌جا که دل به نمایش‌ آیینی تعزیه و ادبیات عرفانی پارسی بسته بود، برای اهالی هنرهای نمایشی ایران، دو چندان نام‌آور و محبوب است.

فرزاد مظفری: پیتر بروک یکی از بزرگ‌ترین کارگردانان تئاتر جهان، دیروز (یکشنبه 12 تیر) در ۹۷ سالگی درگذشت؛ کسی که به گفته پیتر هال، لقب «نوآورترین چهره نسل» برازنده‌اش بود و برای یافتن راستی و کیفیت در تئاتر تلاشی مدام داشت.

او با روحیه خستگی‌ناپذیری که داشت، طی بیش از ۷۰ سال کار هنری، نزدیک به ۱۰۰ نمایش در جای جای جهان روی صحنه برد.

جدا از کارها و شهرت جهانشمول بروک، او برای تئاتر ایران هم بسیار اهمیت دارد.

بروک و نمایش آیینی ایران

پیتر بروک در اوایل دهه ۷۰ میلادی به ایران سفر کرد و در این سفر پا به استان خراسان گذاشت. او در یکی از روستاهای شهر تاریخی نیشابور، به تماشای هنر «تعزیه» نشست و مجذوب آن شد.

او درباره این تجربه در مصاحبه با مجله پارابولا چنین گفته بود: «یکی از قدرتمندترین چیزهایی که به عمرم در تئاتر دیده‌ام، در یکی از روستاهای دورافتاده‌ ایران بود. ۴۰۰ نفری که تقریباً کل جمعیت روستا بودند، زیر درختی نشسته و حین تماشا، ناگهان احساسات گوناگون را در لحظه تجربه می‌کردند. در لحظه شهادت (امام حسین «ع»)، تئاتر تبدیل به حقیقت جاری می‌شود. دیگری تفاوتی میان گذشته و حال نیست. واقعه‌ای که ۱۳۰۰ سال پیش روی داده است، تبدیل به حقیقت مسلم اکنون می‌شود.»

تعزیه، گونه‌ای نمایش ایرانی به شمار می‌آید که ریشه‌ای چند هزار ساله دارد و در چند سده گذشته، بیشتر برای بازگو کردن روایت‌های مذهبی به‌ویژه ماجرای شهادت امام سوم شیعیان اجرا می‌شده است.

بروک در همان دوران، نمایش «اورگاست» را در ایران به صحنه برد. در نقدی که نیویورک تایمز در همان سال (۱۹۷۱) بر این نمایش نوشت، از بروک به عنوان «مهم‌ترین کارگردان تئاتر غرب» یاد شد. این نمایش حاصل همکاری نزدیک تد هیوز شاعر انگلیسی و پیتر بروک بود و هنرمندانی از ۱۲ کشور چون ایران، ژاپن، آمریکا، کامرون، مالی، انگلیس و اسپانیا در اجرای آن مشارکت داشتند.

باز هم نیشابور، این‌بار عطار و مجمع پرندگان

علاقه بروک به ادبیات عرفانی پارسی، سبب می‌شود که یکی از شاهکاری ادبیات فارسی سر از صحنه نمایش جشنواره آوینیون درآورد.

بروک که این اثر را سال ۱۹۷۹ در جشنواره آوینیون به صحنه برد، درباره کار خود چنین گفته بود: «منطق‌الطیر، متنی عرفانی است که به گونه‌ای به آثار شکسپیر شباهت دارد. در منطق‌الطیر همچون کارهای شکسپیر مسائل ناشناخته به مسائل عینی و شناخته شده پیوند خورده است.»

این کارگردان نام‌دار تئاتر، در مسیر به صحنه رساندن «منطق‌الطیر» از یاری ژان کلود کریر بهره برد. «کریر»، شاهکار عطار نیشابوری را به زبان نمایش درآورد. اثری که تا کنون به چندین زبان زنده دنیا از جمله فارسی ترجمه شده است.

پایان یک عمر پرافتخار

جایزه تونی، جایزه لارنس اولیویه، جایزه ایبسن و جایزه مجمع تئاتر وست‌اند، بخشی از انبوه جوایزی است که بروک برای کارهای درخشانش دریافت کرد.

بروک با به صحنه بردن نمایش‌های «رویای نیمه شب تابستان» و «مارا ساد» در برادوی، دو بار در سال‌های ۱۹۶۶ و ۱۹۷۱، برنده جایزه تونی شده بود.

او همچنان که محبوب محافل هنری بود، با به صحنه بردن آثاری چون موزیکال «ایرما خوشگله» و نمایشنامه «چشم‌اندازی از پل»، محبوب تماشاگران عام تئاتر هم شده بود.

مشهورترین کارگردان تئاتر جان که سال ۱۹۲۵ در خانواده‌ای مهاجر در انگلستان به دنیا آمده بود، سال ۲۰۲۲ در فرانسه چشم از جهان فروبست.




مطالب مرتبط

پیتر بروک درگذشت

پیتر بروک درگذشت

پیتر بروک، کارگردان پیشگامِ اهل بریتانیا که هنر تئاتر را در سراسر جهان تحت تأثیر قرارداد، در سن ۹۷ سالگی درگذشت.

|

گفت‌وگو با نواده تعزیه‌خوان تکیه دولت در دوره ناصری

فرهاد کیارستمی: سنگین‌ترین مخالف‌خوانی،  شمر در مجلس شهادت حضرت عباس (ع) است
گفت‌وگو با نواده تعزیه‌خوان تکیه دولت در دوره ناصری

فرهاد کیارستمی: سنگین‌ترین مخالف‌خوانی، شمر در مجلس شهادت حضرت عباس (ع) است

فرهاد کیارستمی مخالف‌خوان گروه تعزیه‌داران اباعبدلله الحسین و از نوادگاه درویش علی کیارستمی، سنگین‌ترین مخالف‌خوانی تعزیه از نظر حجم دیالوگ را نقش شمر در تعزیه شهادت حضرت عباس (ع) دانست و با اشاره به اینکه نقش مخالف‌خوان تعزیه نسبت به اولیاخوان نمایشی‌تر است از لزوم ...

|

گفت‌و‌گو با پیرغلامی که در سیزده‌سالگی معین‌البکا شد

علی‌رحم شایان: تعزیه و تئاتر دو هنر متفاوت هستند
گفت‌و‌گو با پیرغلامی که در سیزده‌سالگی معین‌البکا شد

علی‌رحم شایان: تعزیه و تئاتر دو هنر متفاوت هستند

علی‌رحم شایان پیرغلام 86 ساله‌ای است که از 13 سالگی معین‌البکاء شده و عمر خود را صرف زنده نگه‌داشتن شعائر دین کرده است. او این روزها علاوه بر تألیف کتاب، برای حفظ سنت‌ها و جلوگیری از تحریف در اجرای تعزیه تلاش می‌کند و معتقد است تعزیه‌ از تئاتر جدا است و تعزیه‌خوانان ...

|

نگاهی دوباره به آیین‌ها و سنت‌های نمایشی دیرپای ایران‌زمین

تعزیه؛ نمایشی کهن با مفاهیم عاشورایی
نگاهی دوباره به آیین‌ها و سنت‌های نمایشی دیرپای ایران‌زمین

تعزیه؛ نمایشی کهن با مفاهیم عاشورایی

سعید نوریان*؛ تعزیه در آذربایجان و به‌ویژه در اردبیل با توجه به پیشنیه غنی تاریخی، فرهنگی و مذهبی این دیار از اهمیت خاصی در بین مردم منطقه برخوردار است و به‌رغم وجود رسانه‌های مختلف، این نمایش ایرانی هنوز هم ...

|

مدرس و پژوهشگر تئاتر در گفت‌وگو با ایران تئاتر مطرح کرد

بابک معماری: معرفی تعزیه در عرصه جهانی بلاتکلیف مانده است
مدرس و پژوهشگر تئاتر در گفت‌وگو با ایران تئاتر مطرح کرد

بابک معماری: معرفی تعزیه در عرصه جهانی بلاتکلیف مانده است

بابک معماری، مدرس و پژوهشگر تئاتر، شناخت هنرمندان و کارگردانان بزرگ دنیای درام چون پیتر بروک و گروتوفسکی از تعزیه را به جریانی که تلاش داشت تا از عناصر تئاتریکال تعزیه در اجرای صحنه‌ای بهره ببرد، مرتبط دانست و گفت امروزه معرفی تعزیه در عرصه جهانی بلاتکلیف مانده است.

|

سرپرست گروه تعزیه فاطمیه زنگی‌آباد:

تعزیه در کرمان نیازمند آموزش است
سرپرست گروه تعزیه فاطمیه زنگی‌آباد:

تعزیه در کرمان نیازمند آموزش است

محمد حسین سلجوقی‌نژاد، سرپرست گروه تعزیه فاطمیه زنگی‌آباد با اشاره به این‌که بیش‌تر گروه ‌های تعزیه کرمان، خواننده‌هایشان را از استان‌های دیگر دعوت می‌کنند، معتقد است این استان نیازمند آموزش و ساماندهی گروه‌های تعزیه است.

|

اصالت تعزیه در خطر است

محمدحسین ناصربخت: تاسیس بنیاد حفظ و نشر تعزیه جزو وظایف وزارت میراث فرهنگی است
اصالت تعزیه در خطر است

محمدحسین ناصربخت: تاسیس بنیاد حفظ و نشر تعزیه جزو وظایف وزارت میراث فرهنگی است

محمدحسین ناصربخت مدرس، نویسنده و پژوهشگر تئاتر کشور ، تاسیس بنیادی برای حفظ و نشر تعزیه به عنوان یکی از هنرهای سنتی ایرانی را جزو وظایف وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی برشمرد و تاکید کرد هنر تعزیه می‌تواند به یکی از جاذبه‌های گردشگری کشور تبدیل شود. این استاد ...

|

در گفت‌وگو با داوود فتحعلی‌بیگی مطرح شد

بسیاری از تکیه‌های تهران خیلی وقت است تغییر کاربری داده‌اند
در گفت‌وگو با داوود فتحعلی‌بیگی مطرح شد

بسیاری از تکیه‌های تهران خیلی وقت است تغییر کاربری داده‌اند

داوود فتحعلی‌بیگی، هنرمند باسابقه نمایش‌های ایرانی می‌گوید: زنده‌یاد عنایت‌الله شهیدی، از حدود ۵۰ تا ۶۰ تکیه در تهران نام برده که حالا همه آنها تغییر کاربری داده‌اند.

|

درباره تعزیه؛ شکل‌گیری و اوج و فرود

اسماعیل مجللی: تعزیه بسیاری از هنرهای ممنوع را از تحریم خارج کرد
درباره تعزیه؛ شکل‌گیری و اوج و فرود

اسماعیل مجللی: تعزیه بسیاری از هنرهای ممنوع را از تحریم خارج کرد

اسماعیل مجللی شبیه‌خوان، پژوهشگر و مدرس تعزیه، شکل‌گیری، رونق و افول تعزیه را به عنوان هنر نمایش ایرانی در دوره قاجار دانست و این هنر را مهم‌ترین عامل برای رفع ممنوعیت‌ها و تحریم‌های مذهبی که تا آن دوران بر موسیقی و دیگر هنرها وارد شده بود، معرفی کرد.

|

نظرات کاربران